گنبد ليشتر
دشت لیشتر این خطه طلای سیاه را بیشتر بشناسیم هویت گم شده تقدیم به
پدر و مادرانیکه،فطرت پاک وانسانی فرزندان خود را ،با گرمای احیاگر عشق و ایثار،می پرورانند تادر آینه رفتار دلبندشان در همه فصول زندگی ،جلوه های پاک محبت و قدر شناسی را ،با چشم جان نظاره کنند۰ سالخورده گانی که قلبهای تنها خسته و منتظران را گرمای پژواک محبت های خود شور عشق و امید و زندگی می بخشند ۰۰۰۰۰
در ارتفا پانصد متری از سطح دریا ودر استان کهگیلویه و بویر احمد بخش مرکزی گچساران یا دوگنبدان در فاصله بیست و هفت کیلومتری جنوب غربی دشت وسیعی وجود دارد که به آن لیشتر بزرگ می گویند لیشتر یا الیشتر ویا الشتر که بر گرفته از زبان ترکی دوران خواص خودش میباشد یعنی به عصر سلجوقیان بر میگردد چون این دشت با جنگلهای انبوه کنار یا صدر ودرختان رملیک یا رملک بود و چرا گاه خوبی برای ترکان مهاجر به شمار میرفت نام اشتر یاالشتر به خودش نام گرفته است ۰
وتدریجا زبانهای گوناگونی در این دشت آمد و شد تا جائیکه رفته رفته نام فعلی لیشتر بجای مانده و این دشت طبق تصویر نامه راجع به تعاریف و ظوابط تقسیمات بر شهرستان گچساراران .
هیئت وزیران در جلسه مورخه ۲/۲/۱۳۶۵ بنابه پیشنهاد شماره ۵۳-۵-۱-۷۶۸۲مورخه
۱۳۶۵/۸/۲۰وزارت کشور در اجرای ماده ۱۳ قانون تعاریف و ظوابط تقسیمات کشوری
مصوب تیر ماه۱۳۶۲ مجلس شورای ا سلامی و به استناد ماده ۳۱ آئین نامه اجرایی
قانون مذکور مصوب مهرماه ۱۳۶۵ وطیق ماده ۳ قانون مذکور و تبصره های ذیل آن
تصویب نموده اند .
در شهرستان گچساران تابع استان بویر احمد و کهگیلویه تعداد ۶ دهستان شامل
روستاها ، مزارع و مکانهای در محدودهجغرافیائی معین مطابق با کروکی و نقشه
های ۰۰۰/۲۵۰/۱ ضمیمه که ممهور به مهر دفتر هیئت وزیران است به شرح ذیل ایجاد
و تشکیل گردید۰
۱-دهستان کوه خامی به مرکزیت روستای آبده گاه مشتمل بر ۸۰ روستا مزارع و مکان
۲- ×××امامزاده جعفر×××روستای امامزاده جعفر ۷۰روستا××××××××
۳-×××لیشتر××××روستای عربها(علی آباد) ۵۳ روستا ××××××××××
۴- ×××بابویی××××باشت××××××××××۶۱××××××××××××××
۵-×××بویراحمد×××دیل××××××××××××۲۲×××××××××××××
۶- بی بی حکیمه ××باباکلان××××××××××۲۵×××××××××××××
آری مرکزیت این دشت علی آباد نام گرفته است
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
ليشتر بالا
لغت نامه دهخدا
ليشتر بالا - [ gdajv fhgh ] - [ ]
آوا :
ت َ
نوع لغت :
اِخ
فینگلیش :
شرح :
دهي از دهستان بويراحمد گرمسيري بخش کهگيلويه شهرستان بهبهان ، کنار شوسه گچساران به بهبهان . جلگه ، گرمسير و مالاريائي . داراي 641 تن سکنه . آب آن از چشمه . محصول آنجا غلات ، برنج ، کنجد، پشم و لبنيات . شغل اهالي زراعت و حشم داري و صنايع دستي زنان ، قاليچه و جوال و جاجيم بافي و راه آن اتومبيل رو است . ساکنين از طايفه بويراحمد گرمسيري هستند. ليشتر پائين جزء اين آبادي منظور شده است . (از فرهنگ جغرافيائي ايران ج 6).
مردمان این منطقه با لهجه شیرین لری و عربی تکلم می کنند و در همین خصوص یکی از شاعران این منطقه در وصفش شعری سروده است که حد فاصل پاسارگاد و شوش بوده یا به عبارتی شاهراه بین سرحد و گرمسیر دوران سلاطین وقت بوده واینک هنوز هم شاهراه استان فارس و خوزستان است کلمه دوگنبدان یا ۰ دوگنبد +ان ۰بر گرفته از این دشت است چون در واقع دو گنبد ----ان داشته ان به معنای جمع یا همان دو گنبد۰
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
در ضلع شمال غربی این دشت آثار یکی از این دو گنبد نمایان است که توسط قهر روزگار وبه دست غارت گران یا به دست خود روستائیان ویرانه گردید ه ولی گنبد دیگر آن که در ضلع جنوب غربی دشت می باشد از آنجائیکه در سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده هنوز پا بر جاست و به این دشت عظمت و شکوه خاصی بخشیده قدمت این دو گنبد به دوران سلجوقیان بر میگردد ۰
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
در قسمت شمال غربی لیشتر آثار شهر و یا روستائی به چشم می خورد که در زیر خاک مدفون است شاید هم چشم به راه دستان توانمند باستانشناسانی باشد تا معجر بر روی آن بر داشته و تحول تاریخی دیگری در این دشت رقم بزنند در ارتفاعات شمال این آثار و در آغوش کوه سرخ خرابه ای از نوعی دژ
به چشم می خورد همینطور در ارتفاعات جنوب این آثار بر روی قلعه محمد یا محمید آثار دژی دیگر ی خود نمایی می کند که بنظر می آید هر دو دژ از آثار مدفون شده دیده بانی یا حفاظت می کرده اند
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
در ضلع شمال آن سدی که هنوز به سد انبار گاه معروف است مشاهده می شود بنظر می آید چشمه ایکه در بالا دست آن بوده توسط این سد به آثار می رسیده که مستلزم روئیت خبرگان باستان شناسان میباشد ۰
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
معمولا عرب زبانان این دشت به شیخ و عجم زبانان آن به کی معروفیت دارند که هردو نژاد یعنی بزرگ زاده ، و طایف سادات اولاد پیمبر که در منطقه از احترام خاصی بر خوردارند،تاریخ بهتر میتواند قضاوت کند که مردانی در این خطه به مبارزه و ستیز علیه زورگویان زمان خودشان از حریم خاک و ناموسشان پاسداری میکردند که میتوان کی لهراسب باطولی ملقب به کی لهراس ویا شیخ علیخان ملقب به ملا علی خان عرب پور و یا کی غلامرضا باطولی(علی دانا) را نام برد۰
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
نسل امروزی این دیار هماتتد گذشتگان در طول هشت سال جنگ تحمیلی گروه گروه به میادین اعزام و از خاک و ناموسشان دفاع کردند که شهدا / مفقودالاثر / جانبازان/معلولانش گواه بر سقم و صحت این مکتوبه است ۰
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
پوشش لباس این مردم به سبک لباس عشایر محلی استان بوده که با کمی متفاوت از فرهنگ شهری گچساران استفاده شده است ،و مد گرا یعنی نسل امروزی آن با نسل قبل کمی از نظر لباس متفاوت می باشد و دخترانش حجاب سنتی خود را حفظ کرده اند ودر مراسمات عروسی با همان لباس سنتی به جشن و پایکوبی می پردازند
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
همانطور که در زمان قدیم این جماعت با روشن کردن آتش تا صبح شبهای قدر ،الغوس گویان بیدار بودند ویا به شاهنامه خوانی به تدریس می پرداختند نسل امروزی هم بیش از نود درصد آنها با سوادند با تا جائیکه به حمدو الله امروزه این دیار پزشک/استاد دانشگاه /داروساز /دبیر /مدیر ارشد/نظامی/معلم / وخادمین اسلامی ایران از خود دارد۰
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
دین این دشت اسلام و شیعه اثنی اشری بوده وپیروان امام جعفر صادق۰ (ع )۰ کشاورزی در دشت لیشتر آنقدر پر رونق است که این کودک هم تحت تاثیر بیل و زمین قرار گرقته است
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
مردم این دیار از نظر مهمان دوستی و مهمان پذیری سنگ تمام می گذازندوبا خوشروئی از دوستان هم کشوریشان پذیرائی می کنند
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
یکی دیگر از آداب و رسومی که از دوران قبل به یادگار مانده دعای باران است مردم این دیار چنانچه فصل کم بارانی پیش آید دو نفر مرد محاسن سفید به عنوان سالار با هم مشورت می کنند و بعد از نماز مغرب اعلام می کنند امشب تمام جوانها آماده باش شوند که گلال گلاله او برده هر جوانی بنوبه خود این پیام را به دیگری اعلام می کند بهر صورت هر نفر دو تکه سنگ برداشنه و ضمن بهم زدن جواب سالار را می دهند همه با یک شعار گلال گلاله او برد یعنی شن و سنگهای رودخانه را آب سیل برد همینطور که شعار می دهند یکی یکی درب منازل را می کوبند صاحب منزل ابتدا مقداری روی دو نفر سالار به نیت باران می ریزد سپس مقداری آرد گندم و یاگندم و یا جو در کیسه ایکه سالار به همراه خود دارد میریزد تا منزل آخری توسط دستور سالار همه جماعت همراه در میدان روستا به انتظار می نشینند واما دو نفر سالار محتویات درون کیسه ها را به مغازه ای می فروشند و به ارزش آن خرما می خرند پس از اینکه هسته خرماهارا بیرون ریختند خرماهارا بصورت چونه چونه در می آورند ودر یکی از چونه ها سنگی می گذارند و سینی بزرگ پر از چونه ها را در وسط میدان زیر نور قرار میدهند همه به اختیار یک چونه بر می دارند دو نفر سالار یا عادل زیر چشمی مواظب چونه مورد نظرند که بدست چه کسی می افتد بعد از اینکه همه خرماها نوش جان شد سالار اعلام می کند فلانی را دستگیر کنید (خدا روز بد نبینید) پس از دستگیری به دستور سالار حکم قرائت و با کمربندی به جان این فلک زده می افتند تا جائیکه بر اثر ضجه و ناله او مرد ریش سفیدی به عنوان ضامن به داد او می رسد و پس از رایزنی زیاد اسرار از ضامن برای مهلت یکماهه و انکار از سالار که زیاد است معمولا بین پنج روز تا حد اکثر ده روز قرارداد اخلاقی می بندند و مضروب و ضامن هردو از همان لحظه به التماس و دخیل رو به آسمان دعای باران زودتر می کنند از آنجائیکه مردم روستاها قلبی لطیف وروحی آزاد دارند معمولا قبل از موئد باران می بارد نکته جالب توجه اهالی برای قدر شناسی کادو به منزل مضروب و ضامن می برند واگر باران قبل از موئد نبارد ضامن باید مو کلش را طبق دستور سالار در میدان حاضر کند روز از نو و روزی از ۰
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰.......
در موسم بهار فصل گل و ترانه لیشتر یکی از جاذبه های توریستی مهمانان نوروزی است گردشگری در این خطه حال و هوای دیگری دارد بوی ریاحین آن در مشام مهمانانش خاطره انگیز است گلهای رنگارنگ و منحصر به فردش تجلی عظمت خداوند منان را بدرستی به تصویر می کشد،شاید همین زیبائی طبیعتش باعث شده تا شاعر پرور گردد۰
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
شاعران گمنامی همچون ملا حاصل حاصلی ملقب به عمی حاصل ویا کاوس عرب پور ملقب به ملا کیان وملا فرامرز ماقب به ملا فلا که متاسفانه آثارشان با بی توجهی و نا امن بودن زمان به دست نسیان فراموشی سپرده شد ولی به حمدوالله نسل امروزی چون اهل علم و ادب هستد ذوق اشعاری دارند و در صدد جمع آوری اشعارشانند در صورت دریافت کسب اجازه از آن عزیزان بزودی نامشان و آثارشان در همین وبلاگ به معرض علاقه مندان قرار می گیرد
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
از طبیعت لیشتر صحبت می کنیم۰
درشمال لیشتر کوهی با صلابت و استوار بنام کو ه سرخ که هم اکنون تحت پوشش محیط زیست است با طبیعت بکرش حال و هوای دیگر دارد چشمه سارانش در اشکفتهای بزرگش که در سقف آن قندیلهای زیبائی به چشم می خورد با آن گیاهان قشنگ و داروئیش .سایه های دلربایش نسیم بهاری را به ارمغان می آورد انصافا دل هر رهگذری را می زداید آواز مرغان وحشیش /کبک / تیهو /چکاوک / دارکوب / وپرندانی همچون بلبل/چوک/شانه بسر /خاردر/و۰۰۰محیطی شاعرانه به خود گرفته است۰
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
در جنوب دامنه کوه سیاه اشکفتهای بزرگی وجود دارد که قلم از وصفس عاجز است یکی از آن ا شکفتهارا برایتان توضیح می دهم این اشکفت به عمق تقریبا ۲۰ متر و ارتفاع ۳۰ یا ۴۰ متر و به عرض ۱۰۰ متر که تاج آن حدود ۲۰ متر می باشد چشمه ای در نوک بلائی تاج در حال جوشان است زیر این چشمه بصورت خارق ا لعاده ای به نظم یک ردیف درخت انگور بصورت افقی کاشته اند ۵۰ سانت پائینتر ردیف دوم انار کاشته اند ۵۰ سانت پائینتر ردیف سوم نی کاشته اند به همین صورت وبا همین نظم چندین ردیف همانند فوق کاشته اند که آب چشمه بعد از عبور از ریشه درختا ن به نوک درختان میرسد و با قطراتی زیبا به ردیفهای پائینتری می رسد تا اینکه در آخر به ارتفاع ۱۰ متری به حوضی که سنگی و ۳*۳ متری است میریزد واز حوضچه به رودخانه ای که در پائینتر است جاری می شود مهمانان این غار بین کوه و قطرات آبشار این شکفت به استراحت می پردازند علفهای این شکفت زینت بخش محیط آن است اینهم عظمت دیگر خداوند و تلاش مردان این خطه.
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
در جنوب شرقی دشت لیشتر رودخانه ای با جنگلهای انبوهش طراوت و زیبائی این منطقه را دو چندان کرده است آری تنگ درک یا تنگ مخوف را می گویم با آن آبشار کیوانش وبا آن دنیای چمن و صدای شر شر آبش وبا آنهمه جانوران وخشیش مانند خوک و۰۰۰۰ آن استخرهای طبیعیش وماهیهای بزرگش وصف نکردنی است ۰
از تنگ درگ گفتیم یکی از از آثار ارزشمند این دیار آسیابی آبی است که باز مانده از دورانی نه چندان دور منطقه است این آسیاب حکایت از آن داردکه این جماعت مردمانی سخت کوش و زحمت کش و استقلال یافته ای بودند با نظر به اهمیت این آسیاب که در جای خودش کم نظیر ترین آسیاب آبی بوده و از طرفی دیگر قوت منطقه را تامین می کرده در ارتفاع این تنگ دژی یا برجی بوده که از زیر مجموعه های تنگ درگ شامل آبیاری برنج کاری و دیگر مایحتاج کشاورزان و قسمتی از ایل لیشتر را محافظت می کرده این دژ معروف به برج کی غلامرضا رضائی(علی دانا) یکی از مردان بنام منطقه است.یاد و خاطره این بزرگوار گرامی باد
چشم اندازی از آبشار کیوان
شادروان کی غلامرضا رضائی(علی دانا)نگاهی دیگر از آبشار تنگ درک
در ضلع جنو.ب شر قی این دشت ودرارتفاعات مشرف به گسل رودخانه شمس عرب و تنگ درگ و طایفه سادات دژی دیگر قدرت نمائی منطقه را به رخ زمان می کشد که در دوران خود چون گلوگاه شرقی منطقه بوده از اهمیت ویزه ای برخوردار بوده در پائین دست های این دژ طبیعت فوق العاده زیبائی وجود دارد که در جای خودش کم نظیر است این دژ معروف به کی مهراب مهرابی بوده که این هم یکی از مردان شایسته و بنام منطقه است/یاد و خاطراتش گرامی باد
دور نمائی ازدژ شادروان کی مهراب مهرابی
دشت لیشتر با اینکه سفره زیرزمینی آبش کفاف زحمات کشاورزان منطقه را داراست در آتیه زمینهای کشاورزی این منطقه توسط خادمین جمهوری اسلامی ایران زیر پوشش طرح آبیاری سد کوثر قرار می گیرد این هم نعمتی که خداوند به مردم این دشت بخشیده است۰
۰ ((در وصف لیشتر))
خوشا لیشتر وملک بی مثالش
خرامان شاهدان گل عذارش
خوشا لیشتر وطرف لاله زارش
بهار سبز رنگ ونفت گازش
جوانانش همه تحصیل کرده
گرفته تجربه از سالخورده
دمد بوی گل وسنبل و ریحان
خصوصا بوی گلزار شهیدان
ره پاساردگان گشته در او باز
هم آغوشش نموده شوش و شیراز
همه آبست اندر سطح زیرین
هوای دلربا و آب شیرین
عرب پورم وزاد این دیارم
برای حفظ قرآن جان نثارم .عرب پور ...
دور نمایی از آسیاب آبی شادروان کی غلامرضا که همچنان استوار و پابرجا مانده تا حقایق دلیر مردان این خطه را به رخ روزگار معاصر بکشد
چشم اندازی از کل دوغ فروش جنوب لیشتر بلند ترین قلعه تنگ درک
واما این دیار حکیمان و پزشکانی بنام داشت که بی انصافی است اگر بخواهیم از نام این بزرگواران یادی نشود ۰و مرحوم کربلائی خمیس یکی از نوابغ آن دوران است نقل قول از شاهدان عینی و سالخوردگان این دشت
( لطفا روی ادامه مطلب کلیک کنید)
ادامه مطلب


NS20.OURIRAN.NET NS21.OURIRAN.NET